De publieke werken van A.C. Burgdorffer
Bij zijn afscheid als directeur Gemeentewerken krijgt A.C. Burgdorffer een prachtig gedenkboek overhandigd. In het fotoalbum zijn een kleine 300 beelden opgenomen van de uitvoering van bijna alle Rotterdamse openbare werken die onder de verantwoordelijkheid van Burgdorffer tussen 1899 en 1922 tot stand zijn gekomen.
In een met bloemstukken versierde directeurskamer in het Timmerhuis aan het Haringvliet neemt Abraham Burgdorffer op 30 april 1922 afscheid van zijn collega’s en relaties. Burgdorffer (1862-1932) is dan bijna 60 jaar en kampt met gezondheidsproblemen. Ambtenaren van de dienst Gemeentewerken bieden hun directeur als cadeau een omvangrijk gedenkboek aan vol met foto’s van vrijwel alle Rotterdamse openbare werken die onder zijn verantwoordelijkheid tot stand gebracht zijn. “Een herinnering aan de jaren gedurende welke hij eerst als adjunct, daarna als directeur zijn beste krachten heeft gegeven aan de vele en veelzijdige vraagstukken welke bij Gemeentewerken tot oplossing en uitvoering moeten worden gebracht”, zo schrijven zijn collega’s in de inleiding van het album.
Directeur Gemeentewerken
Directeur Gemeentewerken
De foto’s in het album, 300 in het totaal, zijn ingedeeld in thema’s zoals havenwerken, bruggen, scholen, volkswoningbouw, verpleeginrichtingen, stadsuitbreidingen en stadsverbeteringen. Elk thema is voorzien van een informatieve inleiding. De bijzondere foto’s geven een interessant beeld van de Rotterdamse publieke werken uit de jaren ’10 en ’20 van de twintigste eeuw.
Ingenieur en stedebouwkundige A.C. Burgdorffer begint zijn Rotterdamse carrière in 1899 als adjunct-directeur Gemeentewerken. Elf jaar later volgt hij G.J. de Jongh op als directeur van deze dienst. Waar G.J. de Jongh de bestuurlijke en economische wind lange tijd in de zeilen had, krijgt Burgdorffer te maken met politieke tegenstand, kritiek en de consequenties van een wereldoorlog waardoor middelen en bouwmaterialen schaars zijn. Lopende en aangekondigde projecten ondervinden daardoor vertraging, zoals het uitgraven van de Waalhaven. Veel van de werken die in de tijd van Burgerdorffer zijn uitgevoerd komen nog uit de koker van zijn beroemde en machtige voorganger Gerrit de Jongh.
De Waalhaven
De Waalhaven
Zowel de afronding van het graven van de Maashaven (start 1899) als het werk aan de Waalhaven (start van de eerste fase in 1907) vallen onder Burgdorffers verantwoordelijkheid als adjunct-directeur. De start van de omvangrijke tweede fase van het uitgraven van de Waalhaven is in 1910. Twee jaar later wordt volgens plan de Heijsedijk, die de polder vijf eeuwen lang tegen het water heeft beschermd, doorgebaggerd. De Eerste Wereldoorlog gooit roet in het eten, door mobilisatie van werkkrachten, geld- en middelengebrek ontstaat er flinke vertraging.
Het Bosch- en Parkplan
Het Bosch- en Parkplan
Net als zijn voorganger De Jongh werkt Burgdorffer aan het ‘Bosch- en Parkplan’. Dit plan houdt in dat de veengebieden rond de Kralingseplas opgehoogd worden met rivierslib en bagger uit de Waalhaven. In 1911 stelt de gemeenteraad 11 miljoen gulden beschikbaar voor de ophoging en de aanleg van de groenvoorziening. De hele operatie zal decennia in beslag nemen.
Eerste gemeentelijke vliegveld
Eerste gemeentelijke vliegveld
De Eerste Wereldoorlog heeft Burgdorffer en de Rotterdamse bestuurders doen inzien dat Rotterdam op korte termijn een vliegveld moet krijgen. Door de oorlog is het besef doorgedrongen dat de luchtvaart meer inhoudt dan sport en avonturiers. ‘Een handelsstad van betekenis moet een goed geoutilleerd hoofdvliegveld hebben’, stelt Burgdorffer in 1919. Aangewezen wordt een terrein van 85 hectare ten zuiden van de Waalhaven. Het terrein is weliswaar afgelegen van de stad, maar direct beschikbaar waardoor op 26 juli 1920 het eerste luchtpostvliegtuig van KLM vanaf vliegveld Waalhaven naar Londen vertrekt. Vlak voor het afscheid van Burgdorffer, op 18 maart 1922 vindt de officiële opening van het vliegveld plaats. Rotterdam-Waalhaven is het eerste gemeentelijke vliegveld van Nederland.
Vliegveld Waalhaven
Sociale woningbouw
Experimentele woningbouw
De snel groeiende havenstad heeft een groot gebrek aan huizen voor alle nieuwe arbeidskrachten en hun gezinnen die zich in Rotterdam vestigen. In een poging het nijpende woningtekort en de slechte huisvestingsomstandigheden in de stad te lijf te gaan, pleit Burgdorffer in 1913 voor een gemeentelijk woningbeleid. Hij schrijft aan de Gemeenteraad dat uitbreiding van de stad op een meer verantwoorde stedenbouwkundige manier tot stand moet komen. Burgemeester Zimmerman en de meeste gemeenteraadsleden houden echter vast aan hun geloof in het particulier (bouw)initiatief.
Door het instorten van de particuliere bouwmarkt tijdens de Eerste Wereldoorlog stemt de Rotterdamse gemeenteraad in 1916 uiteindelijk toch voor de oprichting van de Gemeentelijke Woningdienst. Zo staat Burgdorffer aan de wieg van de Rotterdamse experimentele sociale woningbouw. Tijdens zijn periode ontwikkelt hij sociale woningprojecten in bijvoorbeeld Spangen, Tussendijken en op de Zuidelijke Maasoever.
Gemeentelijke woningbouw
Het Gedenkboek
Het album
Het gedenkboek voor Burgdorffer bevat een breed overzicht van de Rotterdamse gemeentelijke bouwprojecten uit de eerste twee decennia van de twintigste eeuw. Het bevat ook foto's van de demping van de Coolsingel en de gedaanteverwisseling van de Coolvest naar een brede boulevard met een nieuw stadhuis. Een aantal van Burgdorffers plannen staat ten tijde van zijn afscheid alleen nog maar op papier. De gewenste doorbraak van de Coolsingel naar Jonker Fransstraat (de Meent) komt bijvoorbeeld pas later tot stand.
Ook foto's van het ontwerp en de maquette voor een vernieuwd Hofplein zijn opgenomen in het gedenkboek. De pretentieuze plannen die architect Berlage samen met Burgdorffer in 1921 maakt voor dit verkeersknooppunt zijn nooit uitgevoerd.
Het album met foto's is in 1971 door de familie van A.C. Burgdorffer aan het stadsarchief geschonken. Onlangs is het document opnieuw en integraal gedigitaliseerd. De pagina's uit het album zijn te bekijken op de beeldbank.
Foto onder: de bouw van de nieuwe Roobrug over de Oude Haven. Op de achtergrond rechts het bedrijfsverzamelgebouw Plan C, 1913 (geschat). Collectie 4059, documentnr. 1971-621_0028.
