In memoriam Jantje Steenhuis
Met groot verdriet hebben wij kennisgenomen van het overlijden van Jantje Steenhuis, oud-gemeentearchivaris van Rotterdam. Met haar overlijden verliest Rotterdam een bevlogen archivaris die ruim een kwart eeuw een onuitwisbare stempel heeft gedrukt op de ontwikkeling van het Rotterdamse archief. Zij heeft een enorme bijdrage geleverd aan het historisch bewustzijn van onze stad.
Zichtbaar en toegankelijk archief
Jantje trad in 1998 in dienst bij het toenmalige Gemeentearchief Rotterdam als sectorhoofd Beheer en adjunct-directeur. Zij begon op een bijzonder moment: de dag van de opening voor publiek van het nieuwe archiefgebouw aan de Hofdijk. Daarmee stond zij letterlijk aan de start van een nieuw tijdperk voor het Rotterdamse archief.
In maart 2006 volgde zij Els van den Bent op als gemeentearchivaris. Jantje wist het archief niet alleen verder te professionaliseren, maar vooral ook zichtbaarder en toegankelijker te maken voor een breed publiek. Het 150-jarig jubileum van het archief in 2007 vormde een vliegende start. Met vernieuwende activiteiten en een sterke focus op publieksbereik zette zij het stadsarchief nadrukkelijk op de kaart.
Digitalisering in stroomversnelling
Onder haar leiding kwam de digitalisering van de collectie in een stroomversnelling. Jantje zag al vroeg de mogelijkheden van digitale dienstverlening en maakte zich sterk voor het online beschikbaar stellen van archieven, afbeeldingen en historische bronnen. Dankzij haar visie konden steeds meer mensen, waar en wanneer zij wilden, onderzoek doen naar de geschiedenis van Rotterdam en die van hun familie. Grote digitale projecten, zoals de ontsluiting van gezinskaarten, bevolkingsregisters, militieregisters en de archieven van de Holland-Amerika Lijn, zijn mede door haar inzet gerealiseerd.
Ook op nationaal niveau vervulde Jantje een voortrekkersrol. Onder haar verantwoordelijkheid ontwikkelde Rotterdam zich tot pionier op het gebied van digitaal archiveren. Het Rotterdamse e-depot groeide uit tot een voorbeeld voor de sector en maakte het mogelijk om ook digitale informatie duurzaam te bewaren voor toekomstige generaties.
Principieel en bruggenbouwer
Kenmerkend voor Jantje was haar principiële stellingname als de publieke toegankelijkheid van erfgoed in het geding was. Dat bleek onder meer tijdens de langdurige juridische strijd met Pictoright over de online beschikbaarheid van beeldmateriaal. Voor haar stond steeds de vraag centraal hoe erfgoedinstellingen hun collecties zo toegankelijk mogelijk konden maken voor het publiek.
Daarnaast was zij een onvermoeibare bruggenbouwer. Zij geloofde sterk in samenwerking en zocht actief de verbinding met musea, culturele instellingen, onderzoekers en andere erfgoedorganisaties. Onder haar leiding ontstonden waardevolle samenwerkingen, waaronder de grote tentoonstelling over Rotterdam in de eerste oorlogsdagen van 1940, De Aanval. Deze tentoonstelling, die in 2015 plaatsvond in de Onderzeebootloods op Heijplaat, was een coproductie met Museum Rotterdam.
Een ander voorbeeld was het nieuw leven inblazen van de aloude traditie om de veranderende stad te laten vastleggen door stadstekenaars. Daarin trekt het stadsarchief sinds 2018 nauw op met CBK Rotterdam en de Kunsthal, waar het resultaat van deze samenwerking elk najaar wordt tentoongesteld.
De geschiedschrijving van Rotterdam had haar bijzondere aandacht. Talrijke publicaties verschenen onder haar begeleiding, waaronder diverse edities van het Rotterdams Jaarboekje. Zij speelde bovendien een belangrijke rol bij het onderzoek naar het koloniale en slavernijverleden van Rotterdam, waarvan de resultaten blijvend hebben bijgedragen aan het maatschappelijk gesprek over de geschiedenis van de stad.
Maatschappelijke verantwoordelijkheid
Wie met Jantje samenwerkte, kende haar als een gemeentearchivaris met visie, daadkracht en een groot gevoel voor maatschappelijke verantwoordelijkheid. Haar eigen woorden vatten haar drijfveren misschien wel het beste samen: de wens om problemen op te lossen, zaken voor elkaar te krijgen en dat altijd samen met anderen te doen. Die houding heeft zij gedurende haar hele Rotterdamse periode in praktijk gebracht.
Met het overlijden van Jantje Steenhuis verliest Rotterdam een voorvechter van het historisch geheugen van de stad. Wij zijn haar dankbaar voor alles wat zij voor het stadsarchief, de erfgoedsector en de stad Rotterdam heeft betekend.
Wij wensen haar man, familie, vrienden en allen die haar dierbaar waren veel sterkte toe bij het dragen van dit verlies.